Harnoncourt, Vechten tegen een onzichtbare worm (02/12/2002)

Nikolaus Harnoncourt, dirigent zonder platencontract - Vechten tegen een onzichtbare worm

Tijdens een van de felle woordenwisselingen tussen Gerard Mortier en Harnoncourt in Salzburg, liet de intendant zich indertijd schamper uit over het mondaine Weense gebeuren. ,,De ultieme ambitie van mijnheer Harnoncourt is slechts het dirigeren van het nieuwjaarsconcert.'' Op 1 januari 2003 dirigeert Harnoncourt het al voor de tweede maal. Is zo'n concert geen te frivool gegeven voor een dirigent met een zeer serieus aura?
Harnoncourt: ,,Geen ander orkest dan de Wiener Philharmoniker kan deze muziek beter spelen. De muziek van de familie Strauss is verbonden met de hele negentiende eeuw. Strauss is een rechtstreekse kleinzoon van Schubert. Dvôrák, Bartók en Alban Berg: het zijn directe verwanten.''
,,Je kan van een nieuwjaarsconcert een show maken of je kan het eerlijk doen. Ik doe een klein stapje in de richting van show. Ik draag die dag een lavallièrestrik. Mijn enige toegeving.''
Van het nieuwjaarsconcert 2001, ook al onder leiding van Harnoncourt, zijn 600.000 cd's verkocht. Zo'n hoog verkoopcijfer was in jaren niet meer gehaald. Ook voor 2005 is Nikolaus Harnoncourt alvast geboekt om An der schönen blauen Donau te dirigeren. Het lucratieve contract gaat niet meer naar Warner, wel naar Deutsche Grammophon.

Warner had Harnoncourt bij zijn zeventigste verjaardag met veel poeha een contract voor het leven aangeboden. Al meer dan een halve eeuw was hij trouw gebleven aan het platenlabel Teldec, dat door Warner was overgenomen. Maar deze zomer werd de relatie abrupt afgebroken. ,,Twee dagen voor de opname van de negende van Bruckner tijdens de Salzburger Festspiele stuurde Warner twee managers (hij spreekt het woord met afschuw uit) om alles te annuleren. Andere releases zijn afgewerkt, maar worden niet verdeeld. Een ontslagen medewerker vertelde dat er van mijn nieuwe Smetana-cd duizenden exemplaren zijn gebrand. Hij zag ze liggen in een opslagruimte, maar door de verbreking van het contract moet de stock vernietigd worden.''

Een bittere Harnoncourt: ,,Bij Warner maakte ik meer dan vierhonderd opnames. Deze nieuwe situatie kwetst me. Het contract is opgezegd door iemand die de reikwijdte van zijn beslissing niet inziet. Een Amerikaan, die opgezet werd door aandeelhouders om drie procent meer winst uit te keren. Daarvoor kiepert hij de Wiener Philharmoniker buiten. Misschien is diezelfde Amerikaan volgende week ontslagen en verkoopt hij auto's of kippen.''

,,De vroegere platenbonzen waren nog muziekliefhebbers. Je had solide gesprekspartners aan hen. Nu kan je de bazen niet eens meer ontmoeten. Een groot mediaconcern als AOL Time Warner kan je niet meer met personen associëren. Misschien is het een onzichtbare worm.''

Het kwam nooit in hem op om een eigen symfonisch orkest te beginnen, een weg die discipelen als Frans Brüggen of Philippe Herreweghe wel insloegen. ,,Ik heb nooit chef van een orkest willen zijn. De keuze tussen een traditioneel orkest en een eigen gespecialiseerd ensemble is er een van winnen en verliezen. Als ik Mozart speel, heb ik de keuze. Honderd procent voldoening vind je nooit. Met Concentus Musicus win ik aan klankkwaliteit. Het Concertgebouworkest heeft dan weer een rijke orkesttraditie. Door de vele generaties musici is er een rechtstreekse band, tot twee eeuwen terug. Bij de Wiener Philharmoniker gebruiken ze hoorns van 1860 en hobo's uit 1890. Zo'n symfonisch orkest is een reptiel met een héél lang leven.''

Lees ook Uitspraak v/d maand en de site van De Standaard (voor sommige artikels of archieven dient u zich te abonneren of een vergoeding te betalen, maar dat is echt meer dan zijn geld waard.)

BACK TO TOP