orkestenlandschap VL

De rapporten van beide commissies gaan over het orkestenlandschap in Vlaanderen.
M.a.w. over het Vlaams radio Orkest (VRO), Koninklijk Filharmonisch Orkest van Vlaanderen (KfOvV) en Symfonie Orkest van Vlaanderen (SOV), maar ook over het Symfonieorkest van de Vlaamse Opera (Vlopera).

INLEIDING & COMMENTAAR OP DE RAPPORTEN
Het is jammer dat de Commissie S. Dorny, A. Hebbelinck & S. Moens (Commissie DHM) zich niet beter heeft geïnformeerd over de stand van zaken. Hun rapport blijkt bij nader onderzoek te weinig onderbouwd wegens:
- vaagheid
- gebrek aan wetenschappelijk onderzoek
- gebrek aan cijfers
- gebrek aan kennis van de huidige stand van zaken, enz

Dit maakt dat een aantal aanbevelingen van de Commissie DHM achterhaald zijn, en reeds toegepast worden door de Vlaamse orkesten.

Ook het rapport van de Commissie Muziek is weinig onderbouwd. Er bestaat weinig onderzoeksmateriaal over orkesten in België. Maar het materiaal dat wél voorhanden is, werd helaas niet opgevraagd bij de desbetreffende orkesten.
Zo werd bvb het SOV geen enkele maal bezocht door deze commissie van wijzen, zo werd geen enkele vraag tot informatie aan de KfOvV gericht, enz., enz.

De Commissie DHM maakt vergelijkingen met orkesten in Engeland. Waarschijnlijk omdat Dhr. Dorny daar intendant is.
- Men moet echter niet appelen met peren vergelijken. Londen is een stad van 10 miljoen inwoners. Vlaanderen telt er 6. En Vlaanderen kent geen enkele gelijkaardige bevolkingsconcentratie in een stad als in London het geval is.
Ook het bedrijfsleven is in Engeland anders dan hier. En er bestaat een andere traditie zowel wat concertleven als wat sponsoring betreft.

De Commissie DHM kent ook weinig van de orkestsituatie in onze buurlanden:
- In Nederland zijn er 15 symfonieorkesten. In Vlaanderen 2 (KfOvV & VRO), naast het kleinere SOV.
- Er is ook het symfonieorkest van de Vlaamse opera, dat een ander soort functie heeft, nml opera.
Maar in Duitsland zijn er 95 operahuizen. In Vlaanderen 2 (Gent & Antwerpen), die bediend worden door één en hetzelfde orkest.
- Het KfOvV of VRO moeten het stellen met ongeveer 80 vaste muzikanten. Buitenlandse symfonieorkesten tellen tot 120 muzikanten.

Dus menen dat er voldoende middelen ter beschikking worden gesteld voor het symfonisch concertleven in Vlaanderen, is een vreemde gedachtenkronkel van de Commissie DHM.

Het is grof te zeggen dat er een klein publieksbereik is als men weet dat het KFOvV vorig jaar 120.000 mensen bereikte, enz.
Cijfers die de Commissies hadden kunnen weten, indien ze zich beter had geïnformeerd.

Ook wil de Commissie DHM terug naar de ‘goede oude tijd’ waar musici geen enkele zekerheid hadden. Want zij stellen voor enkel te werken met contracten voor bepaalde duur, of per project.
Zij zeggen dat buitenlandse ensembles goed werken op deze manier, maar:
- ze geven geen concrete voorbeelden en geen cijfers.
- internationale ‘projectorkesten’ zijn niet noodzakelijk goedkoper dan structureel gesubsidieerde orkesten.
- ensembles die op projectmatige wijze werken, bestaan uit musici die meestal verplicht zijn ergens anders een vaste (halftijdse) job te hebben. Zoals bvb lesgeven.
- Dergelijke ensembles roepen trouwens: geef ons de middelen om gestructureerder te werken, zodat we niet afhangen van alleen projecten!

Het project- of telefoonorkest propageren als hoogste goed is dus een schande. Wil men de weinige zekerheden zoals kans op een contract afnemen? Heeft een musicus in Vlaanderen dan geen recht op een beetje zekerheid, op het opbouwen van een normaal leven, gezin, huis, min of meer vast werk? Anders kunnen we weer zoals ten tijde van Bach in dienst treden van een een of andere prins.

Gelukkig werd er op onderbouwde manier brandhout gemaakt van een aantal stellingen door de intendanten Dhr. Coutigny (SOV), Dhr. Raas (KfOV), Dhr. Sel (VRO) en Dhr. Clemeur (Vlopera).
Dit neemt niet weg dat men bij de orkesten uiteraard open staat om op een realistische manier zaken te verbeteren die kunnen verbeterd worden
BACK TO TOP

AANBEVELINGEN COMMISSIE CULTUUR & COMMISSIE MOENS
1. duale systeem vol gesubsidieerd/projectmatig gesubsidieerd laten convergeren naar volledig projectmatig.
Het ontlokte de reactie van de Intendanten:
- waarom niet in omgekeerde richting denken? En de ensembles die nu uit de boot vallen omdat ze enkel projectmatig gesteund worden (bvb Anima Eterna), structureler steunen.

Nog even de andere opmerkingen herhalen ivm hiermee:
- De Commissie DHM zegt dat buitenlandse ensembles goed werken op deze manier, maar ze geeft geen concrete voorbeelden, noch cijfers.
- internationale projectorkesten zijn niet noodzakelijk goedkoper dan structureel gesubsidieerde orkesten.
- projectorkesten (ensembles die op projectmatige wijze werken), bestaan uit musici die meestal verplicht zijn ergens anders een vaste (halftijdse) job te hebben. Zoals bvb lesgeven.
- projectorkesten roepen trouwens: geef ons de middelen om gestructureerder te werken, zodat we niet afhangen van alleen projecten!

2. Betere zalen noodzaakelijk om tot een goede traditie van symfonisch leven te komen. Enkel PSK en Blauwe zaal voldoen voorlopig.
In het buitenland zijn meer goede zalen en dat lokt ook meer publiek.

3. Hogere kwaliteitsvereisten: Vlaamse orkesten moeten een Europees niveau halen.
Reactie van de Intendanten:
- wat is een Europees niveau,
- wat is een toporkest,
- Tal van buitenlandse recensies werden aangehaald over onze Vlaamse Orkesten die de Commissie niet kende (alhoewel ze in bepaalde gevallen aan hen werden bezorgd.)
- Orkesten behalen dikwijls ook goede resultaten omdat ze gelieerd zijn aan een sterke persoonlijkheid, bvb Simon Rattle en het Birmingham S.O..

4. Afstappen van contracten onbepaalde duur.. Dus overschakelen naar model met eventueel vaste kern en een pool van muzikanten die per project worden gekozen. (het telefoonorkest als ultieme model?)

Een stelling die nergens door de Commissie concreet wordt onderbouwd. Ze zegt goed functionerende voorbeelden in het buitenland te kennen, maar haalt er geen aan. Nog maar eens herhalen:
- De Commissie DHM geeft geen concrete voorbeelden, noch cijfers.
- internationale projectorkesten zijn niet noodzakelijk goedkoper dan structureel gesubsidieerde orkesten.
- ensembles die op projectmatige wijze werken, bestaan uit musici die meestal verplicht zijn noodgewongen ergens anders een vaste (halftijdse) job te hebben. Zoals bvb lesgeven.
- Dergelijke ensembles roepen trouwens: geef ons de middelen om gestructureerder te werken, zodat we niet afhangen van alleen projecten.

- Dhr. Clemeur (Vlopera) merkte op dat Vlaamse orkesten reeds werken met een vaste kern (members genoemd in het rapport) en met min of meer vaste vervangers (associate members) en supplementairen.
Dit omdat orkesten reeds projectmatig denken en programmeren. En dus inderdaad een zekere flexibiliteit nodig hebben. Maar deze flexibiliteit wordt reeds in concreto toegepast!
- Men heeft wel een vrij grote vaste kern nodig om een homogeen orkest te hebben.

5. Beheersovereenkomst: aangezien de overheid financiert voor een groot stuk, mag ze bepaalde verwachtingen formuleren.
reactie Intendanten:
- Hier is op zich niets op tegen. Zolang er voldoende overleg gaande blijft.
- Zodat er realistische dingen gevraagd worden.

6. Meer eigen inkomsten: de Commissie DHM wilt matching funding: Voor elke euro die men zelf binnenhaalt kan de overheid bvb 4 euro bijpassen.
Reactie:
- Deze verhouding 1/4 wordt door de meeste orkesten reeds gehaald (ook de Vlopera haalt 25% uit eigen inkomsten).

7. In het licht van het verhogen van de eigen inkomsten spreekt de Commissie zich tegen.
- Enerzijds zeggen ze dat buitenlandse tournees teveel kosten en geen zin hebben. (dit wordt gecounterd door een aantal praktijkvoorbeelden. Ja, het wordt vermoeiend om op alle fouten te wijzen in het rapport van de Commissie DHM).
- Anderzijds beveelt de Commissie DHM aan om de inkomsten uit eigen middelen te verhogen via ... buitenlandse tournees. Begrijpe wie kan. Ik niet. En hoe kan men Europees concurreren indien men nooit in het buitenland te horen is?

Ik zou mijn rechterarm of liever rechterbeen willen geven om in een orkest te kunnen blijven spelen. En ik heb nog nooit een roman op mijn pupiter gezet, zoals sommige kwade tongen beweren. Misschien zou ik dat wel overwegen te doen als een barokspecialist bij ons zou komen dirigeren aan een repertoire dat hij niet beheerst. Want dan kan de wanhoop wel eens toeslaan. Maar ook dan geven musici het beste van zichzelf.

Alle gekheid op een dirigentenstokje: belangrijke dingen staan te gebeuren. Ik hoop dat de beleidsverantwoordelijken evenveel, zo niet harder zullen luisteren naar de mensen in het veld die weten waarover het gaat.

Servaas Le Compte
ACV Transcom -Cultuur
E-mail: www.acvcultuur.be/contact.html

PS. Het Londen Philharmonic Orchestra werkt met een budget van 7 tot 8 miljoen pond (9,9 tot 11,3 miljoen euro). Slechts 10 procent komt van subsidies. De rest wordt verzameld via ticketverkoop, sponsoring, tournees en opnames.
Het hoeft niet te verbazen dat de Britse orkesten tegen een deficit aankijken, van in totaal 13 miljoen pond (18,5 miljoen euro). De Arts Council en de Nationale loterij passen het verschil bij, op voorwaarde dat de orkesten een beleidsplan kunnen voorleggen. De Standaard
BACK TO TOP

Hoorzitting symfonieorkesten Vlaams Parlement 05.07.2001